Obraz strazy Obraz strazy Obraz strazy Obraz strazy Obraz strazy Obraz strazy

Historia OSP Porąbka

Miejscowość Porąbka województwo śląskie położona u podnóża Beskidu Małego w dolinie rzeki Soły i pięknych kotlinach Wielkiej i Małej Puszczy zajmuje obszar 32,59 km2. Posiada obecnie ponad 1100 domów i ponad 4 000 mieszkańców. Jest zarazem siedzibą gminy Porąbka, do której należą sołectwa : Bujaków, Czaniec, Kobiernice i Porąbka.

Jej początki sięgają XV wieku, kiedy to Zygmunt Korybutowicz, bratanek króla Władysława Jagiełły wysłany w 1422 roku przez Witolda po koronę królewską do Czech wraz z drużynami rycerskimi, pochodzącymi w większości z Rusi, którymi dowodził książę ostrowski Teodor - brat Zygmunta Korybutowicza i wyróżniający się czynami wojennymi w latach 1423-1427 ruski rycerski ród Korbiczów - obdarowany został znacznymi dobrami w księstwie oświęcimskim, zwyczajem zachodnim otrzymał szlachecki herb "Kornicz". Tereny, na których znajduje się Porąbka, jeszcze wówczas bezludne, lesiste i bagniste, otrzymał jeden z rycerzy herbu "Kornicz", w tym również istniejące już wcześniej powstałe osady, między innymi : Bujaków, Czaniec, Kobiernice.

Dokładna data powstania osady Porąbka nie jest znana. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1504 roku, kiedy to Melchior Dębowski herbu "Kornicz" zamienił Porąbkę, Kobiernice i Bujaków z królem polskim Aleksandrem na Osiek, przez co odtąd Porąbka stała się wsią królewską. Niewątpliwym, jest że samo kształtowanie się osady wymagało już przedtem kilkudziesięciu lat czasu, bo już Porąbka posiadała 14 kmieci, czyli 14 gospodarstw kmiockich, osiadłych na rolach po około 30-35 morgów, które trzeba było wyrobić z lesistego, kamienistego i bagnistego terenu, przyjmując przy tym również okres tzw. "wolizny", czyli okres 20 lat bez jakichkolwiek obciążeń na rzecz dominium. Na podstawie tych danych przyjmuje się początek kształtowania Porąbki na około połowę XV wieku, czyli że istnieje ona już ponad 500 lat.

W budownictwie mieszkalnym i gospodarczym w Porąbce, jak zresztą w całej niemal Galicji, panował przez dłuższy okres prymitywizm. Budynki drewniane kryte słomą, bez kominów, najczęściej pomieszczenia dla ludzi, inwentarza żywego i stodoła znajdowała się pod jednym dachem i ulegały częstym pożarom. W okresie władz dominialnych, czyli pańszczyźnianych, to jest do roku 1848 pogorzelcy otrzymywali od dominium budulec bezpłatnie. Stąd też dominium sprawowało nadzór nad ochroną pożarną.

Po roku 1848, tzn. po uwłaszczeniu chłopów - a było już wówczas w Porąbce 283 gospodarstwa - stosunki te zmieniły się. Powstał samorząd gminny i w oparciu o ustawę gminną z roku 1866, odpowiedzialność za ochronę pożarną spadała na naczelnika gminy, który na podstawie uchwalonego przez Radę gminną regulaminu obrony pożarnej stworzył - chociaż niewiele dająca - formalną armię ratunkową. Każdy mężczyzna od 18 do 42 lat zamieszkały w gminie Porąbka (oprócz duchownych) należał do obowiązkowej obrony ogniowej i winien stawić się w wyznaczone niedziele po nieszporach w urzędzie gminnym na ćwiczeniach, a ponadto musiał się stawić bezzwłocznie w czasie pożaru. Niestety, prymitywny sprzęt przeciwpożarowy, jak wiaderka, tłumice, bosaki i drabiny, często bez przerwy przystawione do dachów budynków nie rokowały niesienia skutecznej obrony przed pożarami. Dochodziły do tego jeszcze różne zabobony, uprzedzenia, przesądy, jakoby w święta ratunek był grzechem, jakoby grzechem było w ogóle płonący dom ratować, jakoby domu zapalonego od pioruna nie można ugasić - co utrudniało każdą akcję gaszenia pożarów. Każde takie nieszczęście przypisywano karze boskiej. Stąd też obok prymitywnych narzędzi, przy gaszeniu pożarów używano obrazów patrona straży. Dlatego też Rada Gminna w Porąbce opierała się uchwalenia regulaminu obowiązkowej obrony pożarnej.

Jak wynika z protokołu Rady Gminnej z dnia 31 grudnia 1891 roku, w niedzielę w dniu 13 grudnia tegoż roku powstał w centrum wsi w Porąbce jeden z największych pożarów. Trzeba było sobie wyobrazić grozę i rozpacz ludności w czasie tego pożaru, tym bardziej, że starsza ludność znajdowała się w kościele parafialnym w Czańcu, do którego była przynależna. Silny wicher przenosząc płonące słomiane snopki szybko rozprzestrzeniał ogień, wobec którego przy tak prymitywnym sprzęcie ludność była bezradna. Pastwą pożaru padło 14 budynków. Pozostałym po pożarze jedenastu pogorzelcom Rada Gminy przydzieliła bezpłatnie drewno na budowę. O innych stratach w protokole nie ma wzmianki.

Po tych smutnych doświadczeniach - w miejsce obowiązkowej obrony pożarnej - założono w 1895 roku w Porąbce Ochotniczą Straż Pożarną. Na wniosek Rady Gminy założycielami byli:

  • Kaczmarczyk Józef nr 209
  • Błachut Jan nr 43
  • Walusiak Wojciech nr 17
  • Pluciak Józef nr 8
  • oraz inni.

W roku 1896 przekazano pierwszą ręczną czterokołową sikawkę, a w 1898 roku OSP otrzymała pomieszczenie na sprzęt przeciwpożarowy w postaci wybudowanej szopy w rodzaju stodoły, w miejscu znajdującej się starej strażnicy.

Drugą nowocześniejszą ręczną sikawkę czterokołową, sprawniejszą od poprzedniej oddano do użytku w 1911 roku. Kiedy do pierwszej sikawki, do pompowania wody potrzeba było 12 ludzi, to do drugiej już tylko 8 -miu.

Po zakończeniu pierwszej wojny światowej i wskrzeszeniu niepodległej Polski, już w zmienionych warunkach OSP prowadziła dalej swą działalność. Przez cały okres międzywojenny prezesem zarządu był Piotr Gałuszka nr 89, a naczelnikiem Józef Pszczółka nr 1, a później Karol Kaczmarczyk nr 209. Józef Pszczółka był później prezesem.

W 1922 roku OSP w Porąbce wzięła udział w wielkiej patriotycznej manifestacji państwowej w Pszczynie okazji wkroczenia wojsk polskich na Górny Śląsk.

W 1925 roku otrzymała nowo wybudowaną strażnicę w miejscu dawnej szopy. Jak na ówczesne czasy i warunki był to piękny obiekt, jakiego wówczas w okolicznych wsiach nie było. W roku 1929 OSP otrzymuje ufundowany przez społeczeństwo pierwszy sztandar, wręczony na doniosłej uroczystości przez władze gminne. Odtąd sztandar symbolizował ideę ofiarnej pracy członków OSP, powiewając na wszystkich radosnych uroczystościach oraz często na smutnych, pochylając się nad mogiłami żegnając odchodzących na zawsze druhów. W czasie niemieckiej okupacji sztandar został przechowany w schowku na strażnicy, przy czym jedna strona została uszkodzona. Sztandar ukryli druhowie : Władysław Wykręt i Wojciech Kołek.

W okresie przeszło pięcioletniej okupacji Niemcy zorganizowali ponownie obowiązkową obronę przeciwpożarowa, do której pociągnęli również niektórych członków straży sprzed okupacji. Posługiwali się pomieszczeniami i sprzętem OSP, nic nie uzupełniając, a w dodatku zabrali pierwszą sikawkę do Kóz, której po zakończeniu wojny OSP w Porąbce już nie odzyskała.

Po wyzwoleniu Porąbki spod okupacji niemieckiej - co miało miejsce w dniu 28 stycznia 1945 roku i powstaniu odrodzonej Polski Ludowej reaktywowano Ochotniczą Straż Pożarna w Porąbce i już w nowych warunkach rozpoczęła swoją działalność. Powołano Zarząd z prezesem Władysławem Błasiakiem na czele i Naczelnikiem Władysławem Pszczółką. Zorganizowano szkolenie strażaków 1- go stopnia i kilku 2-go, uzupełniając zdewastowany sprzęt przeciwpożarowy. Rewelacją było zakupienie motopompy strażackiej w roku 1945, chociaż niezupełnie sprawnej, od jednego z obywateli Łęk, który nabył ją od żołnierzy radzieckich. Po wyremontowaniu jej w zakładzie w Bielsku gdzie była wyprodukowana, w dniu 15 czerwca 1946 roku na urządzonej uroczystości została poświęcona i oddana do użytku. Co za radość panowała wówczas nie tylko w Straży, ale również w społeczeństwie, które z dobrowolnych datków sfinansowało jej zakup i remont. Był to pierwszy sprzęt w OSP w Porąbce zmechanizowany, a w dodatku była to wówczas najsilniejsza i najsprawniejsza motopompa w okolicy.

W późniejszym okresie dalsze dwie motopompy otrzymała OSP z Powiatowego Zarządu Ochotniczych Straży Pożarnych w Żywcu, co pozwoliło na zorganizowanie pododdziałów w przysiółkach zasłoniętych górami, czyli niewidocznymi w centrum wsi: Kozubnik oddalonym o 4 km i w Wielkiej Puszczy oddalonej o 8 km, wyposażając je w odpowiedni sprzęt.

Z kolei podniosłą uroczystość obchodziła OSP w dniu 9 października 1960 roku, urządzona z okazji przekazania do użytku samochodu strażackiego marki "Lublin", otrzymanego z demobilu. Samochód wyremontowano i przystosowano do pożarnictwa kosztem Wojewódzkiej Komendy Straży Pożarnych w Krakowie, całkowicie zmodernizowany i przystosowany do obecnych wymagań.

Dla zapewnienia ciągłości stanu członków czynnych oraz ciągłości ochrony przed pożarami zorganizowano, przy współudziale harcerzy młodzieżowe drużyny straży: żeńską i męską, które przeszły przeszkolenia na obozach przez co w różnych zawodach strażackich odnosiły sukcesy.

Podwójna uroczystość obchodziła OSP w dniu 30 sierpnia 1970 roku, to jest uroczystość jubileuszową 75- lecia istnienia wmurowania aktu erekcyjnego w mury nowo budującej się Remizy, której budowę rozpoczęto w 1968 roku ponieważ wybudowana 45 lat wcześniej strażnica nie nadawała się już do przechowywania zmechanizowanego sprzętu, jak motopompy, samochody. W ciągu tych 75 lat OSP w Porąbce osiągnęła już pewien wyższy stopień organizacyjny, tak materialny, jak i kadrowy. Dla upamiętnienia w akcie erekcyjnym ujęto między innymi stan osobowy z 1970 roku:

  • Zarząd:
  • Prezes zarządu druh Władysław Wawak,
  • I v-ce prezes i naczelnik druh Stanisław Wykręt,
  • II v-ce Prezes druh Władysław Pszczółka,
  • Sekretarz druh Julian Walusiak,
  • Skarbnik druh Bronisław Dudziak,
  • Gospodarz druh Antoni Kierpec.
  • Komisja Rewizyjna:
  • Druh Władysław Błasiak,
  • Druh Władysław Gałuszka,
  • Druh Wojciech Wykręt.
  • Członkowie dożywotni - druhowie:
  • Mreńca Jan,
  • Wykręt Wojciech,
  • Pszczółka Władysław,
  • Błasiak Władysław,
  • Janosz Jan.
  • Członkowie czynni - Odział w centrum Porąbki - druhowie :
  • Rączka Józef,
  • Gibas Stanisław,
  • Wykręt Stanisław,
  • Gałuszka Marian,
  • Garbski Julian,
  • Walusiak Julian,
  • Kojder Antoni,
  • Gałuszka Stanisław,
  • Bułka Tadeusz,
  • Wawak Władysław,
  • Bryndza Władysław,
  • Lotek Tadeusz,
  • Wawak Józef,
  • Micherda Marian,
  • Kołek Edward,
  • Wykręt Władysław,
  • Walusiak Adam,
  • Janosz Edward,
  • Soj Zygmunt,
  • Kierpiec Antoni,
  • Janosz Władysław,
  • Sopiak Adam,
  • Błachut Antoni,
  • Glądys Stefan,
  • Gałuszka Jan,
  • Kozubnik - pododdział:
  • Wawak Józef,
  • Koniorczyk Franciszek,
  • Wawak Bronisław,
  • Wawak Józef,
  • Bułka Piotr,
  • Bułak Franciszek,
  • Wykręt Antoni,
  • Legut Stanisław,
  • Bułka Jan,
  • Wykręt Kazimierz,
  • Wykręt Jan,
  • Legut Leopold,
  • Wawak Marian,
  • Wawak Józef,
  • Kos Alojzy,
  • Bułka Stanisław,
  • Wawak Kazimierz,
  • Wawak Piotr,
  • Wawrzyczek Piotr.
  • Wielka Puszcza - pododdział:
  • Garbacz Stefan,
  • Frydel Benedykt,
  • Iskierka Stanisław,
  • Targosz Jan,
  • Kilian Władysław,
  • Karcz Józef,
  • Legut Stanisław,
  • Legut Jan,
  • Legut Mieczysław,
  • Iskierka Franciszek,
  • Karcz Teofil,
  • Pytel Michał,
  • Janosik Stefan.

Sekcja Młodzieżowa żeńska liczyła siedem druhen, zaś Młodzieżowa Męska - piętnastu druhów.

Organizacyjnie OSP Porąbka należała wówczas do czołówki w byłym powiecie żywieckim, którego władze służyły dużą pomocą w wyposażeniu w sprzęt przeciwpożarowy, jak i przy budowie nowej strażnicy.

Budowa strażnicy zakończona została w roku 1972, a oddano ją do użytku w 1973 roku. Przybył Porąbce jeszcze jeden piękny obiekt, w którym znalazło się nie tylko odpowiednie pomieszczenie na sprzęt przeciwpożarowy, ale także pomieszczenie na działalność kulturalno - oświatową, w tym również dla miejscowego społeczeństwa na różne imprezy. Tym celom służy piękna sala oraz inne pomieszczenia, w którym w jednym mieściła się gminna biblioteka.

W dniu 20 czerwca 1976 roku, czyli po przeszło 80 latach istnienia OSP w Porąbce przeżywała jeszcze jedną uroczystość, to jest przekazanie do użytku drugiego, nowocześniejszego samochodu strażackiego ze zbiornikiem wodnym, otrzymanego z Rejonu Straży Pożarnych w Żywcu. Zdawało by się, że przez ten dodatkowy, nowocześniejszy samochód OSP Porąbka ma już pełne wyposażenie, które winno w razie niebezpieczeństwa pożarowego zapewnić skuteczną obronę, tym bardziej, że zorganizowano płatną obsługę sprzętu mechanicznego. Cieszyli się członkowie Straży, cieszyło się społeczeństwo. Niestety, optymizm ten został w roku 1977 zachwiany. Mimo stosowanej rokrocznie profilaktyki powstało tegoż roku kilka pożarów. Do jednego pożaru miejscowa straż nie mogła wyjechać, co od niepamiętnych czasów było niespotykane. Otrzymany samochód w roku 1976 okazał się po niedługim czasie niesprawny, bowiem już przedtem w innych jednostkach został wyeksploatowany i wymagał remontu, względnie wymiany silnika. Natomiast pierwszy samochód marki "Lublin" po jego wyremontowaniu przekazany został do OSP w Bujakowie, która nie posiadała samochodu strażackiego, co uzgodniono z kompetentnymi władzami.

W lipcu 1980 roku OSP otrzymała drugi samochód bojowy Żuk Komendy Rejonowej w Żywcu, stając się jednostką typu S-2.

W 1983 roku został zabrany do remontu samochód gaśniczy Star 66, który nie wrócił już do naszej jednostki i przez 3 lata jednostka nasza nie posiadała na wyposażeniu beczkowozu, który ze względu na brak wody na przysiółkach jest koniecznie potrzebny.

W 1984 roku wybuchł w centrum wsi groźny pożar, który mógł się zakończyć spaleniem kilku budynków. Brak beczkowozu w tym czasie dał się szczególnie odczuć, gdyż pożar ten mógł zostać ugaszony w zarodku. Jednak brak zbiornika wodnego w pobliżu spowodował rozprzestrzenienie ognia na inne budynki i tylko dzięki pomocy jednostek zawodowych z Bielska, Żywca i Kęt pożar udało się opanować. Po długich staraniach w 1986 roku otrzymaliśmy nowy samochód gaśniczy Star 244, który został uroczyście przekazany w dniu 3 grudnia 1989 roku.

W lipcu 1989 roku została rozpoczęta dobudowa dwóch boksów garażowych do budynku istniejącej remizy.

W 1993 roku otrzymaliśmy nowocześniejszy samochód Żuk z Komendy Rejonowej Straży Pożarnej w Bielsku -Białej, a będący na wyposażeniu Żuk został decyzją Urzędu Gminny w Porąbce przekazany do jednostki w Bujakowie.

W roku 1995 OSP w Porąbce obchodzi podwójną uroczystość : 100- lecie istnienia jednostki oraz przekazanie do użytku nowej części remizy. W dowód wdzięczności społeczeństwo Porąbki przekazuje nowy sztandar, który zostaje poświecony podczas tej uroczystości i udekorowany Złotym Znakiem Związku OSP RP. Zarządu czyni dalsze starania w celu zakupu bardziej nowoczesnego sprzętu i szkoleniu druhów. W roku 1996 zostają zakupione trzy nowe motopompy tj. motopompa P-08, która zostaje zamontowana na samochodzie Star 244 oraz motopompa szlamowa i motopompa pływającą typu " Niagara". W roku 1997 zakupujemy piłę spalinową do cięcia drewna, która jest bardzo przydatna przy usuwaniu skutków wichury. Rok 1997 jest rokiem, w którym jednostka wstępuje do Krajowego Systemu Ratownictwa Gaśniczego, dzięki wsparciu tego systemu w roku 2001 zostaje zakupiony agregat prądotwórczy oraz radiostacja typu "Motorola" w wyniku czego OSP posiada łączność radiową z punktem dowodzenia w Bielsku- Białej.

Dalsze starania zarządu zostają uwidocznione w roku 2004 gdy zostaje przekazany na podział bojowy nowy lekki samochód ratowniczo-gaśniczy marki "Ford", który zastąpił wyeksploatowanego "Żuka".

Ochotnicza Straż Pożarna w Porąbce w ciągu 110 lat istnienia przetrwała różne burzowe dzieje, przez jej szeregi przewinęło się wiele ofiarnych ludzi, którzy kontynuowali przed laty rozpoczętą działalność. Nie zmienił się cel organizacji: niesienie pomocy bliźniemu w razie nieszczęścia.

 

Od założenia do 1918 roku kierownicze stanowiska zajmowali założyciele:

  • Kaczmarczyk Józef,
  • Błachut Jan,
  • Pluciak Paweł,
  • Walusiak Wojciech.
     
  • Od roku 1919 jako prezesi:
  • Gałuszka Piotr,
  • Wykręt Paweł,
  • Zontek Kazimierz,
  • Wawak Władysław,
  • Wykręt Władysław,
  • Gałuszka Czesław,
  • Gałuszka Andrzej.
  • Jako naczelnicy:
  • Kołek Wojciech,
  • Pszczółka Władysław,
  • Wykręt Antoni,
  • Wykręt Stanisław,
  • Gałuszka Czesław,
  • Walusiak Józef.
  • Grabski Jan
  • Walusiak Maciej
  • Najdłużej swe funkcje sprawowali jako prezes :
  • Gałuszka Piotr.
  • Jako naczelnik:
  • Kaczmarczyk Karol.
  • Jako Przewodniczący Komisji Rewizyjnej:
  • Błasiak Władysław.
  • Jako sekretarz:
  • Walusiak Julian.
  • Jako skarbnik:
  • Dudziak Bronisław.
  • Jako gospodarz:
  • Zygmunt Soj.
f